Italië is een verrassend politiek laboratorium en loopt vaak voorop bij nieuwe ontwikkelingen. Hier werd het fascisme geboren, ontstond de eerste populistische regering onder Silvio Berlusconi en is nu radicaal-rechts stabiel aan de macht onder Giorgia Meloni, de eerste vrouwelijke premier. Economisch groeit het land al meer dan dertig jaar nauwelijks. Toch houden de ondernemende Italianen het met hun geduld en creativiteit draaiende.
Voor NOS Nieuws bericht ik al sinds 2002 over paus en Vaticaan. De afgelopen jaren heb ik het revolutionaire pausschap van Franciscus op de voet gevolgd. Zijn opvolger Leo XIV belooft een even interessante paus te worden tegen de achtergrond van een instabiele en roerige wereld. Graag neem ik mensen mee om een kijkje te nemen achter de Vaticaanse muren en iets van de raadselen van dit wereldwijd vertakte instituut te ontsluieren.
Actuele politiek: radicaal-rechts aan de macht
In de zomer van 2022 zien regeringspartijen Forza Italia en Lega hun kans schoon en trekken de stekker uit het crisiskabinet van Mario Draghi. Samen met oppositiepartij Fratelli d'Italia vormen ze een coalitie die probleemloos de verkiezingen wint. Dankzij een adequate verkiezingscampagne, een bizarre kieswet en de enorme verdeeldheid van de linkse partijen.
Niet zichtbaar, laten staan.
De rechts-radicaal rechtse coalitie was zeer divers van aard: met een hoogbejaarde Silvio Berlusconi (1936) in de nadagen van zijn politieke carrière, Legaleider Matteo Salvini die zwaar aan populariteit had ingeboet en een fris en nieuw ogende Giorgia Meloni (1977). De mede door haar opgerichte partij Fratelli d’Italia (Broeders en Zusters van Italië) heet naar de eerste woorden van het volkslied en laat daarmee al zien nationalisme hoog in het vaandel te dragen. De wortels van de partij liggen bij de na de oorlog heropgerichte fascistische partij Movimento Sociale Italiano. Meloni zelf is gevormd in de jeugdbeweging van de MSI in Rome. In de buitenlandse pers werden deze fascistische roots breed uitgemeten en ook nu worden iedere maatregel van de regering-Meloni en ieder woord van de premier zelf onder een vergrootglas gelegd.
Drie jaar later zit de regering-Meloni nog vast in het zadel. Na het overlijden van Silvio Berlusconi halverwege 2023 heeft Antonio Tajani (samen met de familie Berlusconi) het roer van Forza Italia overgenomen. Coalitiepartner Matteo Salvini probeert het dalend aantal stemmen voor zijn Lega te compenseren door met regelmaat Meloni op rechts in te halen. Vooralsnog lijkt de coalitie daar nog niet zwaar onder te lijden.
Ondertussen heeft er een kleine revolutie plaatsgevonden in de tot voor kort zieltogende Partito Democratico. Deze grootste oppositiepartij had flinke klappen gekregen bij de verkiezingen van 2022. Leider Enrico Letta diende per onmiddellijk zijn ontslag in. In februari 2023 werd tot verbazing van velen via voorverkiezingen waar iedereen aan mee kon doen outsider Elly Schlein (1985) tot nieuwe leider gekozen. Met een openlijk links programma waarin thema’s als gelijke rechten en kansen, klimaat en arbeid centraal staan. Bij regionale en Europese verkiezingen deed Schlein het met haar PD behoorlijk goed, al lijkt een duurzame samenwerking met alle oppositiepartijen om een alternatief te bieden aan radicaal-rechts nog steeds niet binnen handbereik.
En zo heeft één van de meest traditionele en patriarchale landen van Europa tegelijk een vrouwelijke premier en een vrouwelijke oppositieleider.
Niet zichtbaar, laten staan.
Actuele politiek: radicaal-rechts aan de macht
Paus Leo XIV: medestander en opvolger van Franciscus
Niet zichtbaar, laten staan.
Mijn lezingen zijn bedoeld voor iedereen met interesse voor Italië of voor Vaticaan, Kerk en paus. Voor wie graag achter de schermen kijkt en beter wil begrijpen hoe het land in elkaar zit. Of hoe de Rooms-Katholieke Kerk zich als wereldwijd instituut staande houdt in deze moderne tijd.
Ervaren spreker
Al jaren geef ik met regelmaat lezingen voor kleine en grote gezelschappen. Zowel in Nederland als in Italië. Als onderdeel van een georganiseerde reis of incentive of als een zelfstandig evenement.
Paus Leo XIV: medestander en opvolger van Franciscus
Op 8 mei 2025 werd na een kort conclaaf Robert Francis Prevost tot paus gekozen. Hij nam de naam Leo XIV aan. Een verwijzing naar de 19de-eeuwse paus Leo XIII en, zoals hijzelf laat doorschemeren, naar broeder Leo, de intellectuele metgezel van de Heilige Franciscus van Assisi tijdens de laatste jaren van zijn leven. Leo XIV is geboren in Chicago in de VS, maar heeft een derde van zijn leven doorgebracht in Peru als missionaris en bisschop. Ook was hij jarenlang hoofd van de Orde der Augustijnen in Rome. In 2023 werd hij door paus Franciscus naar het Vaticaan geroepen om de afdeling voor bisschopsbenoemingen over de hele wereld te leiden.
Niet zichtbaar, laten staan.
Hebben de kardinalen met Leo XIV een paus gekozen die de hervormingen van Franciscus zal voortzetten, zij het met andere persoonlijke stijl? Na een aantal maanden pausschap lijkt het er op dat Robert Francis Prevost de agenda van zijn voorganger Franciscus grotendeels omarmt, maar op een mildere en minder uitbundige wijze. Zijn motto is eenheid, harmonie en verzoening. De komende tijd zal uitwijzen waar de Amerikaans-Peruviaanse paus staat als het op de positie van LHBTI’ers en vrouwen aankomt. Langzaam wordt duidelijker wie Papa Prevost precies is en wat hij wil met de Kerk.
Niet zichtbaar, laten staan.
Actuele politiek: radicaal-rechts aan de macht
Paus Leo XIV: medestander en opvolger van Franciscus
Niet zichtbaar, laten staan.
Mijn lezingen zijn bedoeld voor iedereen met interesse voor Italië of voor Vaticaan, Kerk en paus. Voor wie graag achter de schermen kijkt en beter wil begrijpen hoe het land in elkaar zit. Of hoe de Rooms-Katholieke Kerk zich als wereldwijd instituut staande houdt in deze moderne tijd.