Italië en het populistische experiment

Sinds juni 2018 heeft Italië als eerste land in Europa een regering bestaande uit twee "populistische" partijen. De Vijfsterrenbeweging van Luigi Di Maio (die de rol van politiek leider heeft overgenomen van oprichter Beppe Grillo) en de Lega van Matteo Salvini zijn er na maandenlang chaotisch onderhandelen in geslaagd om een regeerakkoord te sluiten. Of liever, zoals zij het noemen, een contract voor een "regering van de verandering." Voor een "republiek van de burgers," om in de retoriek van Di Maio te blijven, met een "advocaat van het volk" aan het hoofd. De nieuwe premier, hoogleraar privaatrecht Giuseppe Conte, op de foto tussen Di Maio links en Salvini rechts, was bij zijn aantreden voor veel Italianen een totale onbekende.

De twee regeringspartijen zijn in veel opzichten elkaars tegenpolen en blinken uit door voortdurend geruzie. De rechtse en xenofobe Lega van Salvini maakt zich sterk voor belastingverlaging, meer autonomie voor de noordelijke regio's en de mogelijkheid om eerder met pensioen te gaan. De tamelijk vloeibare Vijfsterrenbeweging heeft een "burgerinkomen" weten in te voeren; een soort werkloosheidsuitkering die tijdens de verkiezingscampagne de partij in het zuiden veel stemmen had opgeleverd.

Was de Vijfsterrenbeweging bij het aantreden van de regering de sterkste partner, inmiddels zijn de rollen volledig omgedraaid. Lega-leider Matteo Salvini is er in geslaagd om een grote landelijke populariteit op te bouwen dankzij hard optreden tegen illegale immigratie en bootvluchtelingen en een effectief gebruik van vooral sociale media. 

Ondertussen houden Brussel, de ECB en het IMF Italië met argusogen in de gaten. De regeringsplannen kosten veel geld en het land groeit al jaren economisch niet of nauwelijks. Hoelang zal deze regering in het zadel blijven en zal Matteo Salvini inderdaad uitgroeien tot de nieuwe grote leider van Italië?